​สำหรับคนวัยทำงาน ความเครียดกลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตโดยไม่รู้ตัว ทั้งแรงกดดันจากงาน ภาระค่าใช้จ่าย ความคาดหวังในหน้าที่การงาน และบทบาทการดูแลครอบครัวหลายคนคิดว่าความเครียดเป็นเพียง "ความรู้สึก" ที่เดี๋ยวก็หายไป แต่ในความเป็นจริง ความเครียดเรื้อรังคือการเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้นภายในร่างกาย โดยเฉพาะการหลั่งฮอร์โมนความเครียด เช่น คอร์ติซอล (Cortisol) และอะดรีนาลีน ซึ่งหากเกิดขึ้นต่อเนื่องเป็นเวลานาน อาจส่งผลต่อระบบหัวใจ หลอดเลือด ภูมิคุ้มกัน และสมองได้

ความเครียดเรื้อรัง อาจเชื่อมโยงกับโรคร้ายทางสมอง

ผลการศึกษาทางการแพทย์หลายฉบับพบว่า ความเครียดเรื้อรังอาจเป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับโรคทางสมองที่สำคัญ ตัวอย่างเช่น

1. โรคอัลไซเมอร์ (Alzheimer's Disease)

   งานวิจัยจาก Karolinska Institutet ประเทศสวีเดน พบว่าผู้ที่มีภาวะเครียดเรื้อรังหรือภาวะซึมเศร้ามีโอกาสได้รับการวินิจฉัยภาวะบกพร่องทางการรู้คิดและโรคอัลไซเมอร์สูงกว่ากลุ่มทั่วไป โดยนักวิจัยชี้ว่าความเครียดต่อเนื่องอาจส่งผลต่อสมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความจำ

2. โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)

   ความเครียดเรื้อรังสามารถส่งผลให้ความดันโลหิตสูงขึ้น การอักเสบในร่างกายเพิ่มขึ้น และเพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือด ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญของโรคหลอดเลือดสมอง นอกจากนี้งานวิจัยระดับประชากรยังพบความสัมพันธ์ระหว่างความเครียดทางจิตสังคมกับความเสี่ยงของโรคหลอดเลือดสมองในระยะยาว

3. โรคพาร์กินสัน (Parkinson's Disease)

   แม้ความเครียดจะไม่ใช่สาเหตุโดยตรงของโรคพาร์กินสัน แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์พบว่าความเครียดที่เกิดขึ้นเป็นเวลานานอาจส่งผลต่อระบบประสาทและกระบวนการอักเสบในสมอง ซึ่งเป็นหนึ่งในกลไกที่เกี่ยวข้องกับโรคทางระบบประสาทเสื่อม รวมถึงพาร์กินสัน

4 พฤศจิกายน วันตระหนักรู้เรื่องความเครียดแห่งชาติ เราจึงอยากชวนคุณเซฟสมองเริ่มได้จากการลดความเครียดในชีวิตประจำวัน ในเรื่องเล็กๆ ที่คุณทำได้ง่ายๆ เริ่มได้วันนี้

ตื่นมาก็เครียดแล้ว? ต้องปรับ Morning Routine ป้องกันสมองพังก่อนวัย!​​

รู้ไหมว่า... วินาทีแรกที่เราตื่นนอนแล้วหยิบมือถือมาไถดูอีเมลงาน หรือเสพข่าวดราม่า ร่างกายจะหลั่ง "คอร์ติซอล" หรือฮอร์โมนเครียดพุ่งสูงปรี๊ดทันที! หากปล่อยให้เป็นแบบนี้ทุกเช้า ความเครียดเรื้อรังจะเข้าไปทำลายสมองส่วนความจำ (Hippocampus) จนค่อยๆ ฝ่อลง ซึ่งงานวิจัยชิ้นสำคัญที่ตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์ JAMA Network Open ระบุชัดเจนว่า ความเครียดสะสมในวัยทำงานส่งผลให้สมองฝ่อและเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคอัลไซเมอร์ และภาวะสมองเสื่อมสูงขึ้นถึง 3 เท่า!

ทริคใส่ใจลดความเครียด

• กฎ 10 นาทีแรก : ตื่นนอนแล้ว ห้ามหยิบมือถือเด็ดขาด ลุกขึ้นมาบิดขี้เกียจ ยืดเส้นยืดสาย หรือมองออกไปนอกหน้าต่างรับแสงแดดยามเช้า
• ดื่มน้ำเปล่า 1 แก้วใหญ่ : เติมความชุ่มชื้นให้สมองหลังจากขาดน้ำมาทั้งคืน ช่วยให้สมองปลอดโปร่ง ลดอาการตึงเครียดของเส้นประสาท
• ฝึกดึงสติระหว่างเดินทาง : ไม่ว่าจะขับรถหรือขึ้นรถไฟฟ้า ลองถอดหูฟังแล้วอยู่กับลมหายใจเข้า-ออกลึกๆ (หายใจเข้าท้องพอง หายใจออกท้องยุบ) แค่ 2-3 นาที ช่วยรีเซ็ตระบบประสาทให้พร้อมรับมือกับวันใหม่

งานท่วมหัว ทำตัวไม่ถูก! จัดการความเครียดในออฟฟิศ ก่อนหลอดเลือดสมองจะประท้วง​​

เวลางานเดือดๆ ทีไร รู้สึกปวดท้ายทอย ขมับเต้นตุบๆ ไหม? นั่นคือสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลัง "เครียดจัด"

ข้อมูลระดับโลกจากงานวิจัยขนาดใหญ่ INTERSTROKE Study พบว่า ความเครียดจากสังคมและการทำงาน (Psychosocial Stress) เป็นหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงหลักที่ทำให้เกิด โรคหลอดเลือดสมอง (Stroke) โดยความเครียดจะกระตุ้นระบบประสาทซิมพาเธติก ทำให้หลอดเลือดหดตัว ความดันโลหิตพุ่งสูง และเพิ่มการอักเสบในระบบหลอดเลือด จนเสี่ยงต่อการอุดตันหรือแตกเฉียบพลัน นำไปสู่อัมพฤกษ์อัมพาตได้ในพริบตา! อย่าปล่อยให้งานสำเร็จ แต่สุขภาพล้มเหลว มาชาร์จพลังสมองระหว่างวันด้วยเทคนิคง่ายๆ:

• ใช้สูตร 50-10 : ทำงานอย่างโฟกัส 50 นาที แล้วบังคับตัวเองให้ลุกออกจากเก้าอี้ 10 นาที เดินไปเข้าห้องน้ำ ดื่มน้ำ หรือมองไปที่ไกลๆ เพื่อลดความตึงเครียดของกล้ามเนื้อและสายตา
• ดับไฟในใจด้วยการระบาย : ถ้าเจอเรื่องกดดัน ลองหลบไปคุยกับเพื่อนร่วมงานที่สนิท หรือจดระบายความรู้สึกลงกระดาษ (แล้วฉีกทิ้ง!) เพื่อระบายความอัดอั้นออกไป
• จัดโต๊ะทำงานลดเครียด : เพิ่มต้นไม้ต้นเล็กๆ หรือใช้น้ำมันหอมระเหยกลิ่นมิ้นต์/ลาเวนเดอร์ ช่วยให้สมองผ่อนคลายและมีสมาธิมากขึ้น บ่ายนี้ ลุกออกจากเก้าอี้กันหรือยังครับ? ถ้ายัง... ลุกตอนนี้เลย! ร่างกายกำลังขอร้องอยู่ครับ

ปิดสวิตช์งาน สับสวิตช์นอน: เคลียร์ขยะในสมอง ป้องกันโรคร้ายช่วงข้ามคืน

เลิกงานแล้วแต่งานยังตามหลอกหลอนในหัว นอนไม่หลับ พลิกตัวไปมา... รู้ไหมครับว่าการนอนทั้งที่ยังเครียด คือการทำร้ายร่างกายอย่างรุนแรง การศึกษาด้านระบบประสาทจาก National Institutes of Health (NIH) เผยว่า ในช่วงที่เรานอนหลับลึก สมองจะมีระบบกำจัดโปรตีนพิษ (Beta-amyloid) ซึ่งเป็นตัวการของโรคอัลไซเมอร์ แต่เมื่อเราเครียดเรื้อรัง ฮอร์โมนคอร์ติซอลจะไปขัดขวางวงจรการนอนหลับลึก ทำให้ขยะพิษเหล่านี้สะสมค้างอยู่ในสมอง แถมยังเพิ่มการอักเสบทั่วร่างกาย เสี่ยงต่อโรคหัวใจ และโรคร้ายแรงอื่นๆ เพิ่มขึ้นเป็นเท่าตัว มาทำ "Mental Detox" เคลียร์สมองให้ว่างก่อนนอนด้วย Routine 3 ขั้นตอนนี้กันครับ:

• เขียน Brain Dump ปลดล็อกความกังวล : ก่อนนอน 1 ชั่วโมง ให้จดทุกสิ่งที่ต้องทำในวันพรุ่งนี้ หรือเรื่องที่กังวลลงในกระดาษให้หมด เป็นการบอกสมองว่า "งานจบแล้ว ฝากไว้ตรงนี้ก่อน"
• Digital Detox ตัดขาดโลกภายนอก : ปิดแจ้งเตือนแอปพลิเคชันเกี่ยวกับงาน และงดเล่นมือถือก่อนนอนอย่างน้อย 30 นาที เปลี่ยนมาฟังเพลงเบาๆ หรืออ่านหนังสือเล่มแทน
• ฝึกหายใจแบบ 4-7-8 : หายใจเข้าทางจมูก 4 วินาที กลั้นหายใจไว้ 7 วินาที และผ่อนลมหายใจออกทางปากช้าๆ 8 วินาที ทำซ้ำ 4 รอบ วิธีนี้ได้รับการรับรองจากผู้เชี่ยวชาญว่าช่วยกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเธติก ให้ร่างกายผ่อนคลายและดิ่งสู่นิทราได้ง่ายขึ้น

เริ่มคืนนี้มาร่วมกันปิดสวิตช์ความเครียด แล้วส่งสมองไปพักผ่อนกัน

ความเครียดไม่ใช่เรื่องเล่นๆ: ใส่ใจดูแลตัวเองวันละนิด เพื่อชีวิตที่ห่างไกลอัลไซเมอร์ และโรคร้ายแรงด้านสมองต่างๆ

"งานที่รัก" จะไม่มีความหมายเลย ถ้าเราไม่อยู่ในสภาพที่แข็งแรงพอจะชื่นชมความสำเร็จของมัน เริ่มต้นดูแลตัวเองตั้งแต่วันนี้ เพื่อตัวคุณเองและคนที่คุณรักครับ

เพระสมอง สำคัญเสมอ จึงควร “ใส่ใจดูแลตัวเอง” ตั้งแต่วันนี้เพื่อชีวิตที่ดี อยู่กับคุณไปอีกยาวๆ

ด้วยความปรารถนาดีจาก “บีแอลเอ ลองไลฟ์แคร์” จากกรุงเทพประกันชีวิต แผนประกันโรคร้ายแรงทางสมอง อาทิ โรคสมองเสื่อมชนิดอัลไซเมอร์ และ โรคร้ายแรงอื่นๆ ที่กระทบต่อการดำเนินชีวิต สนใจรายละเอียด คลิก

แหล่งอ้างอิง

1. Karolinska Institutet. Study indicates possible link between chronic stress and Alzheimer's disease (2023) [news.ki.se]
2. JAMA Network Open. Life-Course Psychosocial Stress and Risk of Dementia and Stroke (2026) [pubmed.ncb...lm.nih.gov]
3. Frontiers in Aging Neuroscience. Chronic stress, cortisol dysregulation, and neurodegenerative vulnerability (2026) [frontiersin.org]
4. National Library of Medicine (PMC). Stress, Stress Management, and Dementia: A Narrative Review [pmc.ncbi.nlm.nih.gov]